Fruktoz  birçok besin maddesinde bulunan altı karbonlu bir monosakkarittir. Bilimsel olarak “basit şekerler” olarak incelenen ve beyaz katı bir görünüme sahip olan fruktoz, suda çok kolay çözünür. Bal, ağaç meyveleri, kavun ve karpuzun da dahil olduğu familyadaki meyveler, dutsu meyveler ve bazı kök sebzeleri, kayda değer miktarlarda fruktoz içeren sükroz (çay şekeri) içerir.

 Dünya çapında her yıl doğal olarak 240.000 ton fruktozun ototrof canlılar aracılığıyla üretildiği tahmin edilmektedir. Peki tabi doğada fruktoz bulunmayan meyveler de bulunsa da bu meyvelerin oranı bulunanlara göre daha az sayıdadır.

Kristalin fruktoz ve yüksek fruktozlu mısır şurubunun çoğu zaman aynı ürün oldukları yanılgısına düşülür. Kristalin fruktoz, genellikle fruktozca zengin bir tür mısır şurubundan üretilen ve sadece fruktoz içeren bir ürün, yani monosakkarit iken; yüksek fruktozlu mısır şurubu, glukoz ve fruktoz karıştırılarak elde edilir.

Fruktoz sık sık sağlık sorunlarına yol açabildiği iddia edilen bir şekerdir. Öyle ki fruktozun alkol ürünlerinin gösterdiği hasarın bir benzerini insan vücudunda gösterdiği belirtilmektedir. Bunun yanında insan karaciğeri de devamlı olarak fruktozu yağa çevirdiğinden dolayı metabolik sendrom riskini arttırmaktadır.

Fruktoz vücuda alındığında, vücutta bulunan glikoz ürününün işlenmesinde ciddi olarak etkili olabilmektedir. Yani bu noktada fruktoz ve glikoz farkı denildiğinde bu ürünlerin ikisinin de şeker temelli ürünler olduğu bilinse de fruktozun glikozu işlemek için bir aracı ürün olduğunu söylemek mümkün olmaktadır. Normal şartlarda vücudun ihtiyaç duyduğu temel miktar kadar vücuda alınan fruktozun hiç bir zararı olmamakla birlikte, bahsi geçen miktardan daha fazla alınması durumunda metabolizmanın zorlanmasına sebebiyet olacağı ve yararından çok zararının olabileceği bilinmektedir.

Fruktozun formülü nedir?

Fruktoz, az önce de değindiğimiz gibi vücudumuzun temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür. İçeriğindeki glisemik indeks düşük olup, kandaki şeker miktarını bir anda aşırı yükseltmediği için keşfedildiği ilk süreçlerde sakkarozun yerine konulabilecek iyi huylu bir şeker olarak olarak düşünülse de, zaman geçtikçe üzerinde daha çok araştırmalar yapılan bu ürünün aslında sanıldığı kadar da masum olmadığı ortaya çıkartılmıştır. Normal şartlarda katıksız olarak doğal elde edilen (pekmez, bal gibi) ürünlerde zaten içerik olarak fruktoz hazır olarak bulunmaktadır ve yeterli derecededir. Bu tip ürünlerle günlük olarak beslenip metabolizmamızın ihtiyaç duyduğu fruktozu alma şansımız olmasıyla birlikte, bunun dışında işlem görerek satışa çıkartılmış ürünlerde de fruktoz bulunmakta ancak doğal ürünlerdeki fruktoz kadar faydalı olduğu söylenememektedir.

Fruktoz metabolizması nasıl çalışır?

Fruktoz, metabolizmadayken diğer tip şekerler gibi doyma hissiyatını oluşturmamaktadır. Bunun dışında öğünlerden sonra kişilerin yemeklerden sonra hissettikleri, doyma hissini sağlayan unsurlar ise kan insülin düzeylerinin ve kan glikoz düzeylerinin yükselmesi durumudur. Vücudun temeldeki enerji kaynaklarından biri olan glikoz seviyesinin yemek yedikten sonra yükselmesi, hemen ardından kan insülin düzeyinin de yükselmesine neden olmakta ve bundan sonrasında kan şekeri hücrelerin içerisine girebilmektedir.

Ortaya çıkan bu oluşum, insanın metabolizmasında doyma noktasına geldiğini hissedebilmesine yardımcı olmakta ve o noktaya ulaştıktan sonra daha fazla yemek yemesine engel olmaktadır. Bu noktada önemli olan, gıdalarla birlikte vücuda sokulan fruktoz miktarına dikkat edilmesidir. Çünkü gıdalarda alınan glikoz miktarı ne kadar az olur ve bunun yerine fruktoz miktarı ne kadar çok olursa, kişi kendini olabildiğince geç doymuş hissedecek ve böylelikle kaçınılmaz olarak daha çok yemek yiyecektir.

Fruktozun metabolizmadaki zararları

Günümüzde tüm dünyayı tehdit eden beslenme unsurlarından biri olan fastfood tüketimi, fruktozun tehditkarlığının bizlere en iyi örneklerinden biri olmaktadır. Çünkü bu ve buna benzer daha yüzlerce beslenme ürünü, vücudumuza sürekli olarak aşırı miktarda fruktoz sokmamıza sebep olmaktadır. Bununla birlikte de kaçınılmaz olarak bireylerde şişmanlık, aşırı şişmanlık ve obeziteye giden sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

Fruktoz içeriği olan karbonhidratlarda, aslında genel olarak da çoğunlukla glikoz zincirleri de var olmaktadır. Bu gıdalar tüketilip kana karıştıklarında glikozlar ortaya çıkar ve vücut bunu dengeleyebilmek adına insülin hormonu açığa çıkarmaktadır. Öte yandan fruktoz da aynı anda karaciğerde işlenmeye devam etmektedir. Yani durumun özeti olarak vücuda alınan aşırı miktardaki fruktoz, karaciğerdeyken karaciğerin bu fazla miktardaki fruktozu işine yarayacak şekere dönüştürmesi oldukça zaman almaktadır. Yeterli miktardaki hızla bu ürünü işleyemediğinden dolayı da fruktoz daha kolay olan yağa dönüştürür ve trigliserit olarak da kana karıştırmaktadır.

Günümüzde gıda sektöründe yüzlerce marka, sevilen ve işe yarayan bir tatlandırıcı olan fruktozu tercih etmektedirler. Tabi bir de bunun ötesinde gıda sektöründe fruktozun en ucuz tatlandırıcı ürün olduğu gerçeği bilinmekte ve özellikle içerisinde şeker bulunan ürünleri satan her üretici firmanın özellikle tahsis etmeye çalıştıkları tatlandırıcı grubu kuşkusuz ki fruktozdur. Ancak bu noktada da ucuz diye tercih edilen bu ürünün insan sağlığına olan olumsuz etkilerinden söz edilebilmektedir.

Çok fazla miktarda fruktoz içeren mısır şurupları, aynı şekilde yoğun miktarda gıdaların içerisine de koyulmakta ve böylece bu tip gıdalarla beslenen bireylerin sağlığını kaçınılmaz olarak olumsuz etkilemektedir. Bunun önüne geçilebilmesi için yapılması gereken en önemli şey gıdalarda mısır şurubunun kullanımına kısıtlama getirilmesi gerekliliğidir.

 
 

 Sağlığınız veya refahınızla ilgili herhangi bir konuda lütfen önce uygun bir sağlık uzmanına danışın. Sitemizde yer alan makaleler tamamen bilgi amaçlı olup kesinlikle tedavi amaçlı kullanım için tavsiye edilmez, sitede yer alan bilgileri bir sağlık uzmanına danışmadan uygulamanız beklenmedik sonuçlar doğurabilir, saglik.com.tr sitesinde yer alan yorumlar, bilgilerden dolayı hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz, sitede dolaşım yapan kullanıcılar bu uyarıyı kabul etmiş sayılırlar..